Wat is het hier warm | The Big M Word

Wat is het hier warm.....

Wat is het hier warm…. wist je dat opvliegers beginnen in je brein?

Alsof er een onzichtbare kabouter Sjors op de thermostaat van je lichaam zit te spelen: ineens zet hij het vuur vol open, zonder waarschuwing! Je zit in een vergadering, loopt door de supermarkt of ligt gewoon op de bank en hoppa, daar is-ie weer. Je trekt je vest uit, wappert met een krant, en denkt bij jezelf: “Serieus… alwéér?!” En alsof dat nog niet genoeg is, meldt hij zich ’s nachts ook graag aan precies op het moment dat je nét lekker ligt te slapen.

Opvliegers (vasomotorische klachten)

15% van de vrouwen krijgen nooit een opvlieger.

30% van de vrouwen krijgen laat last van opvliegers kort voor of na hun laatste menstruatie cyclus.

30% van de vrouwen krijgen vroeg opvliegers jaren voor het laatste menstruatie.

25% van de vrouwen krijgt extreme last van opvliegers, deze starten al op jonge leefstijl, en kunnen tot ruim naar de post-menopauze aanhouden. (Rokers of voormalige rokers en vrouwen met overgewicht lopen een grotere kans om hiervan last te hebben.

Iedere vrouw is anders

Wat je misschien al hebt gemerkt: geen twee menopauzes zijn hetzelfde. Voor de één zijn opvliegers een zeldzame voorbijganger, voor de ander een dagelijkse of zelfs jarenlange metgezel. Ook de intensiteit en hoe sterk ze ingrijpen in je leven verschillen van vrouw tot vrouw. En dat is belangrijk om te weten: jouw ervaring is uniek, en toch niet vreemd.

De thermostaat in je hoofd

Je kunt je hersenen zien als de regiekamer van je lichaam. Daar zit de hypothalamus ongeveer zo groot als een amandelnoot die slechts 4 gram weegt, en fungeert als je interne thermostaat. Normaal gesproken houdt die thermostaat je temperatuur keurig in balans binnen een comfortabele zone. Maar tijdens de overgang verandert de situatie: het dalende oestrogeengehalte versmalt die ‘comfortzone’.

Dit betekent dat de thermostaat veel sneller alarm slaat. Een kleine stijging van je lichaamstemperatuur bijvoorbeeld doordat je een trui draagt, koffie drinkt of gewoon in bed ligt wordt ineens opgevat als oververhitting. Het gevolg: een alarmsignaal dat je bloedvaten openzet, je hart sneller laat kloppen en je zweetklieren activeert. Resultaat: een plotselinge golf van warmte, roodheid, zweten en misschien zelfs onrust.

Een storm in de nacht

Veel vrouwen merken dat de opvliegers ’s nachts het meest storend zijn. Je slaapt, je lichaamstemperatuur daalt, en zodra die weer iets stijgt, denkt je thermostaat: help, te warm! Met als gevolg dat je midden in de nacht badend in het zweet wakker wordt. Het lichaam koelt daarna vaak té sterk af, waardoor je ligt te rillen. Dit op-en-neer schommelen kan een goede nachtrust flink verstoren.

Opvliegers en je lever

Niet alle opvliegers voelen hetzelfde. Sommige vrouwen herkennen de klassieke golf: warm hoofd, rood gezicht, zweten en soms hartkloppingen. Maar er is ook een ander soort hitte die kan spelen: de leverhitte. Die ook vaak lang na de post-menopauze nog een rol kan spelen en vaak verward wordt met de hormonale opvliegers.

In de Westerse kijk moet je lever dagelijks hard werken: hij verwerkt hormonen, voeding, alcohol, medicijnen en afvalstoffen. Als hij overbelast raakt, kan je stofwisseling tijdelijk uit balans raken. Het lichaam ervaart dat als “warmte”, die je voelt als een opvlieger.

De Chinese geneeskunde beschrijft het zo: een lever die “te heet” wordt of waar energie stagneert, kan hitte opstuwen richting je borst, hals en hoofd. Dat voelt nét wat anders dan de typische hormonale flush.

Hoe herken je het verschil?

Hormonale/glucose-gerelateerde opvliegers zijn plotseling, vaak kort maar heftig; rood hoofd, warm lichaam, soms hartkloppingen of angst.
Leverhitte-opvliegers zijn vaak meer broeierig en langdurig qua gevoel, soms gepaard met prikkelbaarheid, gespannen spieren of een “voller” hoofd. Het kan ook samengaan met een slechte nachtrust of spijsverteringsklachten.

Wat helpt bij leverhitte?

In Westerse termen: je lever ontlasten door minder alcohol, cafeïne en bewerkte voeding, en meer groenten (vooral bittere soorten zoals witlof, rucola, artisjok en broccoli)
In TCM-termen: koelende en lever vriendelijke voeding zoals komkommer, selderij, mung bonen, munt en groene granny smith appelen.
Zachte beweging die spanning losmaakt zoals: wandelen, tai chi en yoga
Rustmomenten inbouwen: je lever “houdt niet van overuren” ook rustig creatief bezig kan ontspannend werken ook je lever.

1. Hou jezelf koel (letterlijk)

Draag laagjes: zo kun je iets uittrekken zodra de hitte begint.
Kies natuurlijke stoffen zoals katoen, linnen of bamboe. Die ademen beter dan synthetische kleding.
Koelte in bed: luchtig beddengoed, een dun dekentje en eventueel een koel washandje of een flesje met lauw water naast je bed.

2. Eet slim voor je brein-thermostaat

Eet op vaste tijden: sla liever geen maaltijden over, dat voorkomt suiker dips die opvliegers kunnen uitlokken.
Kies voor langzame energie: bijvoorbeeld spelt- of desem brood, zoete aardappel, quinoa, bonen, veel groenten en een goede portie eiwitten. Deze geven energie die geleidelijk vrijkomt.
Let op: alcohol, koffie, gefrituurd en pittig eten kunnen je thermostaat extra prikkelen.

3. Adem de hitte uit

Tijdens een opvlieger kun je rustig en langzaam ademhalen. Een eenvoudige oefening: adem 4 tellen in door je neus, en blaas 6 tellen zachtjes uit alsof je door een rietje ademt. Dat kalmeert je zenuwstelsel en kan de golf sneller laten zakken.

4. Beweeg op jouw manier

Wandelen is al genoeg om je bloedsuiker stabieler te houden en stress te verlagen.
Yoga of Mindfulness bezig zijn helpt om minder gevoelig te worden voor de ‘storm’ in je hoofd.

Wanneer warmte spanning wordt

Een opvlieger blijft zelden alleen bij warmte. Vaak gaat er een golf van onrust door je heen, alsof je hart en adem even hun eigen weg gaan. Je voelt je plots overvallen, het is alsof je lichaam het stuur overneemt en jij even geen controle meer hebt.

En dan dat bonzen van je hart: voelbaar in je borst, je hals of zelfs in je oren. Dat snelle ritme kan schrik aanjagen, omdat het zo fysiek en onvoorspelbaar voelt. Toch is het een natuurlijke reactie van je lichaam op de plotselinge hitte en de verandering in je bloedvaten.

Tijdens een opvlieger reageert je hele autonome zenuwstelsel het deel dat je hartslag, ademhaling en bloedvaten aanstuurt, alsof er acuut gevaar dreigt. Je lichaam maakt tijdelijk stresshormonen aan om de temperatuur te regelen, en dat kan een gevoel van paniek of innerlijke onrust oproepen.

Bij sommige vrouwen uit zich dat subtiel, een lichte spanning of nerveus gevoel terwijl het bij anderen voelt als een paniek golf. Ook duizeligheid, hoofdpijn of een druk op de borst kunnen in dat moment optreden. Het is meestal onschuldig, maar het voelt overweldigend, juist omdat het je zo plotseling overvalt.

Als je dit herkent, helpt het om te weten dat deze sensaties voorbijgaan. Door rustig te ademen, iets te drinken of even te bewegen, geef je je lichaam het signaal dat de storm mag gaan liggen.

Waarom het in je hoofd begint

Belangrijk om te weten: opvliegers zijn géén “psychisch probleem”, maar wel een fenomeen dat in je hersenen ontstaat. Niet alleen oestrogeen speelt hierin een rol, maar ook neurotransmitters zoals serotonine en noradrenaline. Deze stofjes raken uit balans, waardoor het alarmsysteem van de hersenen extra gevoelig reageert. Je zou kunnen zeggen: elke opvlieger is een kleine storm in je brein die door je hele lichaam raast.

Glucose als brandstof voor de storm

Nieuw onderzoek laat zien dat niet alleen hormonen, maar ook je bloedsuikerspiegel invloed kan hebben op vaso-motorische klachten.

Een case study met een continue glucosemeter liet zien dat opvliegers soms samenvallen met een snelle daling van glucose.¹
Studies tonen aan dat na een maaltijd vaak een ‘opvliegervrije periode’ van anderhalf uur ontstaat, terwijl lange tijd zonder eten juist meer opvliegers kan uitlokken vanwege de verlaagde suikerspiegel op dat moment.²
Vrouwen met insulineresistentie of een hoge glucosevariabiliteit hebben vaker en heftigere vasomotorische klachten.³

Dat kan ook verklaren waarom sommige vrouwen ’s nachts wakker worden met een opvlieger: niet alleen door hormonen, maar ook door het dalen in de bloedsuiker. Het brein ervaart dat als stress en triggert een hittegolf, compleet met hartkloppingen en onrust.

Yin voeden volgens Chinese wijsheid

In de traditionele Chinese geneeskunde wordt een opvlieger gezien als een teken dat je yin energie, het koele, voedende deel van je systeem wat uitgeput is.

Voor vrouwen is dat niet vreemd: we zijn namelijk bloedwezens. Bloed behoort in de TCM tot de yin vloeistoffen, het is voedend, verkoelend en kalmerend.

Door jarenlange menstruatie, zwangerschappen, borstvoeding of simpelweg te weinig rust kan deze voorraad aan yin en bloed langzaam uitgeput raken. Wanneer dat gebeurt, stijgt de innerlijke hitte sneller op naar het hoofd: als warmte, roodheid of opvliegers.

Voeding die yin voedt

Rode biet, spinazie, paksoi, zwarte bonen, linzen, sesamzaad en noten helpen om je yin en bloed weer op te bouwen. Soepen en bouillons zijn extra fijn, omdat ze licht verteerbaar zijn en meteen een soort innerlijke rust geven. Denk aan een kom warme miso of groentebouillon als zachte balsem voor je binnenste kern.

Zachte beweging die yin voedt

Rustige vormen van bewegen, zoals yoga of Qi gong, waarbij je je ademhaling volgt en langzaam beweegt, helpen om de energie weer vrij te laten stromen. Zo kan de hitte zich minder opstapelen waardoor de onrust minder wordt.

Warmte naar beneden leiden

Een lauw voetenbad voor het slapengaan helpt letterlijk om de warmte uit je hoofd te trekken. Veel vrouwen slapen er beter door, het is alsof je lichaam even een signaal krijgt dat het veilig is om af te koelen.

Rust en vertraging

Yin groeit in stilte. Momenten van niets doen, lezen, tekenen of gewoon uit het raam staren voeden je systeem op een dieper niveau. Ook korte dutjes, zachte muziek of wandelen in de natuur brengen je terug naar dat stille, voedende ritme van yin.

Tip! Drink zelfgemaakte Jujube thee, het receptje vindt je terug in het blog over de Jujube dadel in de Readingroom.

Conclusie

Opvliegers zijn dus meer dan een toevallig golfje warmte, maar signalen van je lichaam: een hormonale mini storm in je brein, soms versterkt door je bloedsuiker en soms door een lever die overuren maakt. Elke vrouw kan het nét even anders ervaren: de ene keer kort en heftig, de andere keer broeierig en langer aanwezig. Je kunt leren de patronen te herkennen en er zachter mee om te gaan. Door de combinatie van inzicht en praktische tools van laagjes kleding en ademhalingsoefeningen tot yin voedende voeding en lever ontlastende keuzes, zet je stapjes richting meer balans. En kun je deze opvliegers temmen.

En mocht je onderweg ontmoedigd raken, stel je dan kabouter Sjors even voor. Hij is dat kleine gidsje dat je zachtjes herinnert: “Elke storm gaat voorbij, en jij hebt meer kracht in je dan je denkt.

” En wanneer de wind weer opsteekt, voegt hij er met een knipoog aan toe: “Niet vechten tegen de storm, maar meebewegen met de wind.”

Nieuwsgierig geworden naar wat jouw lichaam écht nodig heeft in deze fase?

Er zijn prachtige Chinese kruidenformules en natuurlijke supplementen die kunnen helpen om de hitte te verzachten en je systeem te ondersteunen.

Boek een workshop, breng een bezoekje aan de praktijk of ontdek het Kennislab een plek vol kennis, inspiratie en praktische tools om je natuurlijke balans te hervinden.

In de webshop vind je bovendien een selectie zorgvuldig gekozen producten die yin herstel kunnen ondersteunen.

We denken graag met je mee…

Warme groet,

The big M word

Bronnen (populair-wetenschappelijk weergegeven)

Case report over CGM en opvliegers, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2024.
Dormire S. et al. Studies naar maaltijdtiming en opvliegers, Biological Research for Nursing, 2003-2007.
SWAN-cohort: relatie insulineresistentie en vasomotorische symptomen, Menopause, 2019.
Pace breathing en hot flushes: onderzoek in Obstetrics & Gynecology, 2008.
Yoga en mindfulness interventies bij menopauze, diverse RCT’s samengevat in Menopause, 2016.
TCM-perspectief op leverhitte en yin-tekort, o.a. Flaws B., Menopause: Midlife and Aging in Traditional Chinese Medicine, 2016.

Wat kun je zelf doen? Kleine en grote hulpmiddelen

Opvliegers kun je niet altijd voorkomen, maar er zijn wel dingen die je kunt doen om je lichaam rustiger te maken. Denk aan het verschil tussen een plotse storm of een briesje: helemaal weg krijg je ze misschien niet, maar je kunt wel zorgen dat de storm minder heftig waait.

Wat is het hier warm.....

Disclaimer Rebalance / The Big M Word

2. Persoonsgegevens die wij verwerken

1. Geen vervanging van medische zorg