De 3 fasen van de menopauze

Er komt een moment dat je denkt: Hé, wat is hier aan de hand? Je menstruatie doet raar, je humeur lijkt een eigen leven te leiden, en waar is die frisse energie gebleven waar je vroeger mee je bed uit sprong? Welkom in de wondere wereld van hormonen in transitie.
​
Je denkt misschien is dit nu al “de overgang”? Of gewoon een drukke week? Hoe meer cliënten ik hiervan in mijn praktijk kreeg met deze verhalen hoe meer ik me erin ging verdiepen. En hoe duidelijker het werd: de overgang is geen vast punt, maar een periode van verschillende fasen die jaren kan duren en er bij elke vrouw anders uitziet.
​
Daarom deze uitleg over de verschillende fasen van de menopauze. Geen droge opsomming, maar een overzicht dat je helpt om wat er in je lijf gebeurt beter te begrijpen. Vanaf de eerste vage veranderingen tot de post-menopauze (en alles daartussenin), inclusief situaties waarin de natuur een handje geholpen wordt zoals medische behandelingen of operaties.
Want laten we eerlijk zijn: het is al ingewikkeld genoeg zonder dat je ook nog zelf het wiel moet uitvinden.
Dus lees, herken, lach (of zucht), en weet vooral: je bent niet alleen, alle vrouwen gaan door deze fasen heen.
​
1. Pre-menopauze
​
Dit is het lange stuk vóór de overgang zelf. Het begint zodra je in de puberteit gaat menstrueren, en loopt door tot de eerste hormonale veranderingen zich aandienen. Je menstruatie is in deze periode meestal regelmatig, je bent vruchtbaar, en je hormoonhuishouding draait op volle toeren.
​
Wat niet veel vrouwen weten: ook in deze fase begint je hormoonhuishouding al langzaam te veranderen vanaf je midden dertiger jaren. Je merkt het misschien aan wat heftigere PMS klachten, een korter lontje of minder goed slapen rond je menstruatie. Kleine signalen die vaak achteraf ineens heel logisch blijken te zijn.
2a. Peri-menopauze vroege fase
​
Vanaf hier begint het langzaam te schuiven. Je cyclus wordt minder voorspelbaar: soms korter, soms langer, soms heftig bloedverlies, dan weer bijna niets. Menstruatie krampen kunnen verergeren, en je stemming misschien ook. Kortom: je lichaam gooit het over een andere boeg, vaak subtiel, maar voelbaar. Dit is de eerste aanloop naar de echte overgang en kan het flink alle kanten op gaan.
​
Wat deze fase zo verwarrend maakt: je voelt je de ene maand misschien prima en de volgende maand totaal uit balans. Dat hoort bij die schommelende hormonen, het gaat zelden in een rechte lijn.
2b. Peri-menopauze late fase
​
Welkom in de lastigste fase. Je menstruatie blijft soms maandenlang weg, je oestrogeen spiegel zakt zichtbaar en je kunt een heel arsenaal aan klachten ervaren: opvliegers, slechter slapen, stemmingswisselingen, brain fog (denk: sleutels kwijt en niet meer weten waarom je de trap opging), pure uitputting bij het opstaan enz.. Je lichaam is volop aan het herorganiseren.
​
In deze fase kun je het gevoel hebben dat je grip verliest op je lichaam.
​
Belangrijk om te weten: je hóeft het ook even niet allemaal onder controle te hebben. Deze fase is niet alleen lichamelijk, maar zeker ook een mentale en emotionele overgang naar iets nieuws. Je lichaam vraagt om vertraging in deze periode.
3. Post-menopauze
​
Ben je een jaar lang niet ongesteld geweest? Dan ben je officieel in de post-menopauze beland gemiddeld zo rond je 51e of 52e levensjaar. Maar let op: komt er binnen 1 jaar daarna tóch nog een bloeding? Dan val je tijdelijk weer terug in de peri-menopauzale fase, mét de bijhorende klachten.
​
Het goede nieuws is: voor veel vrouwen verdwijnen de ergste symptomen na een paar jaar weer. Maar dat geldt helaas niet voor iedereen. Als je klachten aanhouden, is het zinvol om te onderzoeken wat er mogelijk meespeelt.
​
Tip: deze fase is hét moment om aan je preventieve gezondheid te werken. Denk aan voeding, beweging, botdichtheid en hartgezondheid. Niet omdat je kwetsbaar bent, maar omdat je een nieuw fundament bouwt voor de jaren die gaan komen.
Punt van aandacht: elke bloeding die na 12 maanden komt verdient aandacht. Laat het altijd ff controleren bij je huisarts!

Vroege of premature menopauze
​
Soms begint de overgang veel eerder dan verwacht. Bij 1 tot 3% van de vrouwen gebeurt dit vóór hun 45e jaar. Voor je 40e spreken we van premature menopauze vaak veroorzaakt door POI (prematuur ovarieel falen), waarbij je eierstokken te vroeg stoppen met werken en onvoldoende hormoon kunnen aanmaken.
​
Oorzaken kunnen zijn: auto-immuunziekten (zoals diabetes type 1 of schildklierproblemen), stofwisselingsstoornissen, genetische aanleg of infecties. Maar de meest voorkomende reden is medisch: b.v door operaties waarbij eierstokken beschadigd raken of worden verwijderd.
​
Deze vorm van overgang komt vaak onverwacht en heeft extra impact, zowel fysiek als emotioneel. Het is belangrijk om hierin goede begeleiding en opvolging te ontvangen want het kan veel betekenen voor je botten, je hart, je vruchtbaarheid en je zelfbeeld.
Opgewekte menopauze
​
Soms stopt de ovulatie door medische behandelingen, zoals chemotherapie, bestraling en oophorectomie (verwijdering van gezonde eierstokken). Dit noemen we een opgewekte menopauze. Je lichaam gaat dan abrupt de overgang in, vaak binnen enkele weken tot maanden.
​
Het verschil met de natuurlijke overgang? De verandering komt plots, zonder opbouw. Dat maakt het pittiger. Je hebt minder tijd om eraan te wennen fysiek en emotioneel. Neem dan ook de ruimte om te herstellen en om steun te zoeken als je die nodig hebt. En durf te vragen als het even niet gaat.
Medische menopauze
​
Ook na operaties waarbij niet direct de eierstokken worden verwijderd, kan de overgang optreden. Denk aan een hysterectomie (verwijdering van de baarmoeder) of partiële (gedeeltelijke) eierstok verwijdering. Zelfs als je nog menstrueert, kan verminderde bloedtoevoer ervoor zorgen dat je hormonen dalen, met als gevolg: overgangs symptomen die sterk lijken op die van de peri-menopauze.
​
Hierbij geldt ook blijf niet te lang rondlopen met twijfels. Klachten zijn klachten, en hulp zoeken is een daad van kracht geen zwakte.
Tot slot
​
Waar je ook zit in deze reis in het begin, midden in de storm, of al aan de overkant het helpt om te weten wat er gebeurt. Niet om alles te controleren, maar om milder te worden voor jezelf.
​
Voel je je het ene moment helemaal prima en het volgende moment helemaal niet dan is dat volledig normaal in deze overgangs periode.
​
Je hoeft het niet perfect te doen. Je hoeft het alleen maar stap voor stap te bewandelen, met een beetje kennis en veel zelfliefde.
​
Warme groet,
​
The big M word.



